Gevorderd · Team en organisatie · module 116 van 155
De AI Act in de praktijk
Begrijp hoe de Europese AI Act toepassingen indeelt en wat dat betekent voor een team dat AI gebruikt.
Na deze les
Je legt de risiconiveaus van de AI Act uit, herkent wanneer een toepassing extra aandacht vraagt en weet waar je de actuele regels nakijkt.
In beeld · Zo hangt het samen
De AI Act in drie lagen
Een klein aantal praktijken, zoals een sociale score die mensen benadeelt.
Strenge eisen in domeinen als werving, onderwijs en essentiële diensten.
Mensen weten dat ze met AI praten; organisaties ondersteunen AI-geletterdheid.
Onderdeel 1 van 3 · Verboden
Je voorkeur voor minder beweging staat aan. Kies zelf elk onderdeel.
Een wet die werkt met risiconiveaus
De Europese AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) deelt AI-toepassingen in naar risico. Een klein aantal praktijken is verboden, zoals een sociale score die mensen benadeelt of manipulatie die misbruik maakt van kwetsbaarheden; die verboden gelden sinds februari 2025. Toepassingen met een hoog risico, bijvoorbeeld bij werving, onderwijs of toegang tot essentiële diensten, krijgen strenge eisen. Voor veel andere toepassingen gelden vooral transparantieplichten, en voor eenvoudig gebruik zoals een spamfilter nauwelijks specifieke regels.
Wat het betekent als je AI gebruikt
De wet maakt onderscheid tussen aanbieders, die een AI-systeem ontwikkelen of op de markt brengen, en gebruiksverantwoordelijken, die het onder hun eigen gezag inzetten. Ook als je een bestaande tool gebruikt, heb je dus plichten. Zo moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om de AI-geletterdheid te ondersteunen van wie met AI werkt. Sinds augustus 2026 gelden transparantieplichten: mensen moeten weten dat ze met een AI-systeem praten, tenzij dat duidelijk is, en deepfakes moeten als zodanig herkenbaar zijn.
Zo pak je het als team aan
Maak een lijst van de AI-toepassingen die je team gebruikt, met doel, gegevens en wie ze inzet. Kijk per toepassing of ze in een verboden of risicovolle categorie kan vallen, bijvoorbeeld wanneer AI meebeslist over sollicitanten. Na een wijziging van de wet in 2026 gaan de meeste eisen voor hoog-risicotoepassingen pas in december 2027 in, maar het is verstandig nu al te weten welke toepassingen het betreft. Deze les is geen juridisch advies. Lees de actuele tekst op EUR-Lex en vraag advies bij twijfel (les 28 en 93).
Nieuw oefenvoorbeeld
Van uitleg naar een bruikbaar resultaat.
De AI Act deelt AI-toepassingen in naar risico. Ook als je een bestaande tool gebruikt, heb je plichten.
Fictieve oefensituatieFictief: een vzw wil drie AI-toepassingen gebruiken: een chatbot voor openingsuren, een tool die nieuwsbrieven helpt schrijven en een systeem dat bepaalt welke aanvragers voorrang krijgen bij een sociale dienstverlening.
Bekijk een mogelijke uitwerking
Zo kan het
Chatbot: bezoekers moeten weten dat ze met een AI-systeem praten. Nieuwsbrieftool: weinig specifieke regels, wel interne afspraken en opleiding. Voorrang bij sociale dienstverlening: raakt de toegang tot essentiële diensten en kan onder hoog risico vallen; niet invoeren zonder juridisch advies, en een mens beslist.
Waarom dit werkt
Dezelfde organisatie kan toepassingen met heel verschillende risico’s hebben. Een inventaris per toepassing maakt zichtbaar waar extra zorg nodig is.
Maak het iets moeilijker
Zoek in de actuele tekst op EUR-Lex de bijlage met hoog-risicotoepassingen. Welk domein ligt het dichtst bij jouw werk?
Extra oefenen, op jouw tempo. Je hoeft niets in te sturen. Dit telt niet mee als automatische beoordeling.
Jouw werkplek · leren door te proberen
Maak iets. Kijk wat er verandert.
Even de AI-verbinding controleren… Je kunt het geschreven voorbeeld al bekijken.
Stel je opdracht voor aan Ende.
Lees het antwoord, verander één ding en vergelijk.
Eerder vastgehouden
Nieuwe versie
Jij houdt de controle
Wat wil je in je volgende poging verbeteren?
Alleen op dit apparaat. AI-antwoorden blijven alleen in dit paginageheugen. Dit is zelfcontrole, geen cijfer.
Waarom deze aanpak werkt
Dezelfde organisatie kan toepassingen met heel verschillende risico’s hebben. Een inventaris per toepassing maakt zichtbaar waar extra zorg nodig is.
Een stap verder
Zoek in de actuele tekst op EUR-Lex de bijlage met hoog-risicotoepassingen. Welk domein ligt het dichtst bij jouw werk?
Probeer & ontdek · vrijblijvend
Word zelf de broncontroleur
Markeer alleen uitspraken die de bron niet ondersteunt. Controleer daarna je selectie.
Fictieve notities na een teamoverleg over de Europese AI Act. Dit is een oefening, geen juridisch advies: controleer concrete vragen in de actuele officiële tekst.
Kies hierboven welke zinnen je zou corrigeren. Het antwoord blijft verborgen tot je je selectie controleert.
Deze proef werkt lokaal met fictieve gegevens en telt niet mee voor je lesafronding. Bij een nieuwe les of herladen begint ze opnieuw.
Een prompt om mee te starten
Help me een overzicht maken van de AI-toepassingen in een fictief team van een gemeentelijke dienst: een chatbot op de website voor algemene vragen, een tool die vergaderverslagen samenvat en een idee om AI sollicitaties te laten rangschikken. Maak per toepassing een rij met doel, betrokken gegevens, wie ze inzet, welk risiconiveau van de AI Act mogelijk van toepassing is en welke vraag we aan een jurist moeten stellen. Geef geen definitief juridisch oordeel.
Pas het toe
Een school wil een AI-tool gebruiken die automatisch bepaalt welke leerlingen worden toegelaten tot een richting. De leverancier zegt dat de tool “AI Act-proof” is.
Welke aanpak past het best bij deze situatie?
- Gebruik de tool, want de leverancier draagt alle verantwoordelijkheid.
- Gebruik de tool eerst als proef voor de helft van de leerlingen.
- Laat de toepassing eerst juridisch toetsen, want toelating in het onderwijs kan onder hoog risico vallen, en zorg dat mensen beslissen.
Met JavaScript kun je je aanpak controleren en direct feedback krijgen.
Test je inzicht
Je team zet een chatbot van een grote aanbieder in op de eigen website. Wat klopt?
- Alleen de aanbieder heeft verplichtingen, jullie niet.
- Ook jullie hebben plichten, bijvoorbeeld rond AI-geletterdheid, en bezoekers moeten weten dat ze met een AI-systeem praten.
- De AI Act geldt alleen voor bedrijven buiten Europa.
Extra oefenen
Maak een inventaris van de AI-toepassingen in je team of organisatie. Markeer welke toepassingen meebeslissen over mensen, en noteer bij wie je de juridische vragen kunt stellen.
Chatbot: algemene vragen, geen persoonsgegevens nodig; bezoekers moeten weten dat ze met een AI-systeem praten. Verslagtool: interne notities; afspraken over gegevens en opleiding van de gebruikers. Sollicitaties rangschikken: kan onder hoog risico vallen omdat het over werving gaat; niet invoeren zonder juridisch advies, en een mens blijft beslissen. Vraag aan de jurist: welke verplichtingen gelden voor ons als gebruiksverantwoordelijke?
