Herhaling · module 103 van 155
Herhaling: bronnen, feiten en controle
Herhaal hoe je beweringen toetst, bronnen beoordeelt en eerlijk omgaat met wat onbekend is.
Na deze les
Je controleert een AI-tekst per bewering en labelt elke bewering als onderbouwd, onjuist of onbekend.
In beeld · Keuzes en controle
Elke bewering krijgt een label
Haal de beweringen uit de tekst en zoek ze op in de toegestane bron.
Vind je ze terug, dan is ze onderbouwd. Spreekt de bron haar tegen, dan is ze onjuist.
Zegt de bron niets, vul dan niets in. Vraag het na of laat het weg.
Onderdeel 1 van 3 · Zoek de passage
Je voorkeur voor minder beweging staat aan. Kies zelf elk onderdeel.
Controleer per bewering
Beoordeel een AI-tekst niet als geheel. Haal er de controleerbare uitspraken uit: namen, data, bedragen, voorwaarden en conclusies (les 36 en 98). Zoek elke uitspraak op in een toegestane bron. Onderbouwd betekent dat je haar terugvindt. Onjuist betekent dat de bron haar tegenspreekt. Onbekend betekent dat de bron er niets over zegt. Dat bewijst niet dat de uitspraak onwaar is, maar het geeft ook geen toestemming om iets in te vullen. Een ontbrekende prijs betekent niet gratis.
Beoordeel ook de bron zelf
Een bron is pas bruikbaar als ze echt bestaat, over deze situatie gaat en actueel genoeg is (les 35 en 55). Let op het verschil tussen de publicatiedatum en de datum van een gebeurtenis (les 18). Een samenvatting kan een uitzondering of voorwaarde weglaten die de betekenis verandert (les 7 en 36). Werk je met eigen documenten, zoals bij RAG, dan helpt een verwijzing naar een passage pas als die passage de conclusie werkelijk ondersteunt (les 14, 75 en 76).
Vergelijk, noteer en schakel hulp in
Leg bron en concept naast elkaar en kijk naar woorden die de betekenis bepalen: alleen, vanaf, tenzij, maximaal (les 45 en 56). Noteer kort per bewering de bronpassage, de uitkomst en de correctie. Zo kan iemand anders je controle volgen. Een tweede AI-antwoord is geen onafhankelijke bevestiging: open de oorspronkelijke bron. Bij gevolgen voor geld, gezondheid, rechten of reputatie laat je een deskundige meekijken.
Nieuw oefenvoorbeeld
Van uitleg naar een bruikbaar resultaat.
Je controleert een AI-tekst per bewering. Elke bewering is onderbouwd, onjuist of onbekend.
Fictieve oefensituatieFictief bericht van een buurthuis: de kookworkshop is donderdag van 19 tot 21 uur, met maximaal 12 deelnemers. Over een prijs staat niets. Een AI-samenvatting zegt: donderdag om 19 uur, 15 plaatsen, deelname 10 euro.
Bekijk een mogelijke uitwerking
Zo kan het
Donderdag om 19 uur: onderbouwd. 15 plaatsen: onjuist, de bron zegt maximaal 12. Deelname 10 euro: onbekend, de bron noemt geen prijs. De gecorrigeerde samenvatting vermeldt 12 plaatsen en laat de prijs weg of zegt dat die nog volgt.
Waarom dit werkt
Door elke bewering een label te geven, zie je precies wat je moet corrigeren en wat je moet navragen.
Maak het iets moeilijker
Voeg een bewering toe over een locatie die nergens in de bron staat. Welk label krijgt ze, en wat schrijf je in de correctie?
Extra oefenen, op jouw tempo. Je hoeft niets in te sturen. Dit telt niet mee als automatische beoordeling.
Jouw werkplek · leren door te proberen
Maak iets. Kijk wat er verandert.
Even de AI-verbinding controleren… Je kunt het geschreven voorbeeld al bekijken.
Stel je opdracht voor aan Ende.
Lees het antwoord, verander één ding en vergelijk.
Eerder vastgehouden
Nieuwe versie
Jij houdt de controle
Wat wil je in je volgende poging verbeteren?
Alleen op dit apparaat. AI-antwoorden blijven alleen in dit paginageheugen. Dit is zelfcontrole, geen cijfer.
Waarom deze aanpak werkt
Door elke bewering een label te geven, zie je precies wat je moet corrigeren en wat je moet navragen.
Een stap verder
Voeg een bewering toe over een locatie die nergens in de bron staat. Welk label krijgt ze, en wat schrijf je in de correctie?
Probeer & ontdek · vrijblijvend
Word zelf de broncontroleur
Markeer alleen uitspraken die de bron niet ondersteunt. Controleer daarna je selectie.
Fictief clubreglement: leden betalen 40 euro per jaar, jongeren onder 18 betalen 20 euro. Inschrijven kan tot 31 maart. Een prijs voor niet-leden is niet vastgelegd.
Kies hierboven welke zinnen je zou corrigeren. Het antwoord blijft verborgen tot je je selectie controleert.
Deze proef werkt lokaal met fictieve gegevens en telt niet mee voor je lesafronding. Bij een nieuwe les of herladen begint ze opnieuw.
Een prompt om mee te starten
Controleer deze fictieve samenvatting met de bron. Bron: “Leden betalen 40 euro per jaar. Jongeren onder 18 betalen 20 euro. Inschrijven kan tot 31 maart. Een prijs voor niet-leden is niet vastgelegd.” Samenvatting: “Iedereen betaalt 40 euro, inschrijven kan het hele jaar en niet-leden betalen 50 euro.” Maak een tabel met bewering, bronpassage, uitkomst (onderbouwd, onjuist of onbekend) en correctie. Vul niets in wat de bron niet zegt.
Pas het toe
Een AI-samenvatting van een fictief reglement zegt: “Annuleren is altijd gratis.” In het reglement staat: “Annuleren is gratis tot 48 uur vooraf.”
Welke aanpak past het best bij deze situatie?
- Laat de zin staan, want annuleren is in de meeste gevallen gratis.
- Label de bewering als onjuist en herstel de voorwaarde van 48 uur in de samenvatting.
- Label de bewering als onbekend, omdat een samenvatting nu eenmaal korter is.
Met JavaScript kun je je aanpak controleren en direct feedback krijgen.
Test je inzicht
De bron zegt niets over een prijs voor niet-leden. Hoe label je de bewering “niet-leden betalen 50 euro”?
- Onderbouwd, want 50 euro is een logische prijs.
- Onjuist, want de bron noemt 40 euro.
- Onbekend: de bron zegt er niets over, dus je doet geen prijsbelofte.
Extra oefenen
Voer de controle eerst zelf uit en vergelijk daarna met het antwoord van Ende of met het voorbeeld. Let vooral op de uitzondering voor jongeren.
Iedereen betaalt 40 euro: onjuist, jongeren onder 18 betalen 20 euro. Inschrijven kan het hele jaar: onjuist, de bron zegt tot 31 maart. Niet-leden betalen 50 euro: onbekend, de bron legt geen prijs vast. Correctie: leden betalen 40 euro, jongeren onder 18 betalen 20 euro en inschrijven kan tot 31 maart. Voor niet-leden is geen prijs bekend.
